Λίγα λόγια για το πως έβλεπαν και πως χρησιμοποιήθηκε η ελληνική φιλοσοφία από τους τρεις Ιεράρχες .
Ο Μέγας Βασίλειος σπούδασε στην Αθήνα στα μέσα του 4 αιώνα , ο ίδιος είχε μετανιώσει για την απόφασή του να ασχοληθεί με την ελληνική σκέψη .
Έγραφε «Εγώ, πολύν χρόνον προσαναλώσας τη ματαιότητι, και πάσαν σχεδόν την εμαυτού νεότητα εναφανίσας τη ματαιοπονία, ην είχον προσδιατριβών τη αναλήψει των μαθημάτων της παρά Θεού μωρανθείσης σοφία, επειδή ποτε, ώσπερ εξ ύπνου βαθέος διαναστάς, απέβλεψα μεν προς το θαυμαστόν φως της αλήθειας του Ευαγγελίου, κατείδον δε το άχρηστον της σοφία των αρχόντων του αιώνος τούτου των καταργουμέρνων, πολλα την ελεεινή ζωήν μου αποκλεύσας ,ηυχόμην δονήναι μοι χειραγωγίαν προς την εισαγωγήν των δογμάτων της ευσεβείας»
Στις επιστολές του προς τον Λιβάνιο πάντα είχε επιφυλάξεις για το οτιδήποτε απόκλινε από το δόγμα του αλλά ο Λιβάνιος πάντα του επεσήμαινε ότι η αρχαία φιλοσοφία δύσκολα θα μπορούσε να σβήσει από μέσα του .
Η σχέση του ήταν καθαρά επιλεκτική και επέλεγε μόνο τα στοιχεία που συνέπλεαν με την χριστιανική θεολογία , «εκείνα μάλλον αποδεξόμεθα, εν οις αρετήν εμιμήσαν ή πονηρίαν διέβαλον» «όσον οικείων ημίν και συγγενές τη αληθεια παρ αυτών (των ελλήνων) κμισάμενοι, υπερβησόμεθα το λειπόμενον ...ου πάντα εφεξής παραδεκτέον ημίν, αλλα όσα χρήσιμα»
Παράδειγμα της λογικής του είναι η ματιά του απέναντι στον Όμηρο.
Ο ιεράρχης συνιστά στους πιστούς να κλείνουν τα αυτιά τους στην ανήθικη διδασκαλία (τι μη χριστιανική) σαν τον Οδυσσέα που έκλεισε τα αυτιά του στις σειρήνες , ξέρουμε όμως ότι ο Οδυσσέας έκλεισε τα αυτιά των συντρόφων του και όχι τα δικά του .
Άλλο παράδειγμα βλέπουμε κατά την συνάντηση του Οδυσσέα με την Ναυσικά , ο ιεράρχης λέγει ότι η αρετή του Οδυσσέα έντυσε την γύμνια του και η Ναυσικά τον αντιμετώπισε με σεβασμό . Στην πραγματικότητα όμως οι θεραπαινίδες της Ναυσικάς σκανδαλίσθηκαν και έφυγαν και ο διάλογος της με τον Οδυσσέα δίνεται από τον Όμηρο διαφορετικά βλέποντας τον Οδυσσέα να προσπαθεί να κρύψει την γύμνια του και όχι να βρίσκεται στα πελάγη της χριστιανικής αθωότητας του γράφει ο ιεράρχης.
Ουσιαστικά προσπαθεί να αναπροσαρμόσει τον Όμηρο στο χριστιανικό ιδεώδες .
Αξιοσημείωτη είναι και η απουσία αναφοράς του σε ρήτορες και κωμικούς και καθώς οι ελάχιστες αναφορές του στους τραγικούς .
Η επιλεκτική ματιά του φαίνεται επίσης στην ανάπτυξη της πλατωνικής θεωρίας . Το μόνο που αναλύθηκε ήταν τα περί ψυχής , ενώ τα περί Πολιτείας και Νόμων απουσιάζουν πλήρως .
Ας σημειωθεί επίσης ότι ως «ελληνίζουσες» θεωρούνταν όλες οι αντίπαλες αιρέσεις και ιδεολογίες που αντλούσαν στοιχεία από τον ελληνικό στοχασμό , «καινόν ασεβείας εργαστήριον» έλεγε ο μέγας Γρηγόριος , έγραφε επίσης για την φιλοσοφία που θεωρείτο θανάσιμη αμαρτία
«Βάλλε μοι Πυθαγόρου την σιωπή, και τους κυάμους τους ορφικούς, και την περί το, Αυτός έφα, καινοτέραν αλαζονείαν. Βάλλε μοι Πλάτωνος τας ιδέας , και τας μετενσωματώσεις, και τους ου καλούς δια των καλών σωμάτων επί ψυχήν έρωτας. Επικούρου την αθείαν, και τα ατόμους, και την αφιλόσοφον ηδονήν. Αριστοτέλους την μικρόλογον Πρόνοιαν, και το έντεχνον, και τους θνητούς περί ψυχής λόγους, και το ανθρωπικόν των δογμάτων της Στοάς την όφρυν, των Κύνων το λίχνον τε και αγοραίον. Βάλλε μοι το κενόν, το πλήρες των ληρημάτων, όσα περί θεών ή θυσιών, περί ειδώλων, περί δαιμόνων αγαθοποιών τε και κακοποιών, όσα περί μαντείας, θεαγωγίας, ψυχαγψγίας, άστρων δυνάμεων, τερατεύονται....»
Στην τότε περίοδο ήταν απαραίτητο να ενσωματωθεί ο ελληνισμός στον χριστιανισμό με όπιο κόστος Ο Γρηγόριος θεωρεί ότι είναι φυσική συνέχεια
«Έλλάς εμή, νεότηε τε φίλη, και όσσα πεπάσμαι, και δεμάς, ως Χριστώ είξατε προφονέως» .
Βέβαια μιλά μόνο για την γλώσσα και για την επιλεκτική χρήση της ελληνικής κόσμο-αντίληψης
«άλλον μεν άλλης τίνος επιτηδεύσεως ή τέχνης ευρετήν προυστήσατο, πάντα δε είς μέσον προύθηκε πάσι τοις βουλομενοις, τω κοινωνικώ και φιλανθρωπω συνδέων τον βιον ημίν, και ποιών ημερώτερον»
και επίσης
«Αττικός συ την παίδευσιν; Αττικοί και ημείς»
Τελικά θα χρειαστεί να περάσουν δέκα αιώνες για να αναγεννηθεί η σκέψη .
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου